Londra’da neler yapılır?

Eflatun ‘Kendini yönetirsen,  dünyayı yönetecek gücü bulursun’ demiş. Ben de iyi bir programla gezmek istediğin yerden mutlu dönersin diyorum. Şubat sonunda dört günlük Londra seyahatine birçok şey sığdırdım.


Tower Bridge

Öncelikle gitmek istediğimiz yerlere yakın olması için oteli merkeze yakın seçtik ve memnun kaldığımı belirteyim. Otelin adı Blakemore Hyde Park. En güzel tarafı ücretsiz internet olmasını söylememe gerek yok herhalde. Hyde Park’a yürüyerek 5 dakika mesafede. Ayrıca, 8-10 dakika mesafede iki metro istasyonu var.

İlk günü otele yerleşme ve yürüyerek Oxford Caddesi’ni dolaşmakla geçirdik. Tahmin edileceği gibi öncelikle yemek yenecek bir yer arandı. Dünya mutfaklarından zevkinize göre her çeşit restoranı bulacağınız Londra’da bizim tercihimiz İtalyan yemekleri oldu. Neredeyse her caddede karşımıza çıkan Spaghatti House uygun fiyatlarıyla tercih edilebilecek yerler arasında.  Alışveriş için de Oxford’da her keseye uygun mağazalar mevcut. Ama Primark’tan daha ucuzu yoktur diye düşünüyorum.



Tate Modern ve Millennium Bridge

İkinci gün ise Tower Bridge’den başlayarak şehri yürüyerek gezmeyi tercih ettik. London Bridge ve tabi ki Millenium Bridge’e gittik. Millennium Bridge diğer iki köprünün aksine adından da anlaşılacağı gibi daha yeni ve modern. Sadece yayalara açık olan köprü aslında çelikten yapılmış. Köprünün kuzeyinde St Paul Katedrali, güneyinde ise İstanbul Modern’e esin kaynağı olan çağdaş sanat galerisi Tate Modern var. Bu uzun yürüyüşe Tate Modern’de mola verdik ama çok kalabalık olduğu için çay/kahve içmek için yakınlardaki başka bir cafeyi tercih ettik.

London Eye ve Big Ben

Daha sonraki durağımız ise Londra dediğimizde aklımıza ilk gelen görüntü mekanı oldu. Yani London Eye ve Big Ben. Avrupa’nın en yüksek dönme dolabının etrafında fotoğraf çektirdikten sonra Westminster Sarayı’nın yanındaki Big Ben saat kulesinin önünden yürüyüşümüze devam ettik. Tabi bu arada yağmur başladı. Londra’da gezerken çantanızda şemsiye veya yağmurluk bulundurmakta fayda var. Yağmur gezmemize engel değil ki diyerek ver elini St James’ Park… Vaktiniz varsa, buradaki kuşları ve sincapları besleyebilirsiniz. Sincaplar oldukça cana yakın. J

Biz tüm bu güzergahı yürüyerek gezdik. Çok yorucuydu ama şikayetçi değilim (erken uyuyunca yorgunluk kalmıyor J). Bu kadar yürümem diyenler metroyla da yollarını kısaltabilir ama metroya inip/çıkmak da aynı etkiyi yapabilir. Bu arada, metroyla dolaşacaksanız Oyster Card almanızda fayda var. Hem binerken hem de inerken bu kartı okutmayı unutmayın.

Üçüncü gün yani cumartesi gezilmesi önerildiği için Notting Hill’de Portobello Road’a gittik . Otelimize en yakın metro istasyonu Queensway’den Notting Hill Gate’e gittik. Yürüyerek 30 dakika sürüyormuş ama enerjimizi Portobello’ya sakladık. Bu caddede cumartesi günleri pazar kuruluyormuş. Caddenin girişinde ünlü yazar George Orwell’in yaşadığı ev var. Bu cadde üzerinde mağazaların yanı sıra cadde ortasında kurulan tezgahlardan yiyecekten ikinci el giyeceğe ve ev eşyasına kadar birçok şeyi bulabilirsiniz. Ayrıca, sokakta müzik yapanları dinleyerek yürüyüşe güzel bir mola verebilirsiniz.

Yemek yapmayı sevenler burada yer alan Books for Cooks’u gezmeden dönmesin. İstanbul yemekleri üzerine bile kitaplar vardı. Ünlü Notting Hill filmine ilham veren The Notting Hill Bookshop’da ilgi çeken kitapçılar arasındaydı. Dinlenme molasını Cafe Bolero’da verdik ama yorulmamış olsaydım tercihim başka cafe olurdu. İnternet olmadığını belirteyim. J

Daha sonra en yakın metro istasyonu olan Ladbroke Grove’dan Baker Street’e geçtik. Yani en sevdiğim diziler arasında bulunan Sherlock Holmes’uın evine gittik.  Daha sonraki durağımız ise metrodan aktarmalarla Hyde Park oldu. Burada kuğuların verdiği enfes pozlarla güneşi batırdık. J

Marshmallowlu sıcak çikolata

Daha sonra Brompton Road üzerinde bulunan Harrods’da biraz dolaştık. Yorgunluk kahvesini ise Caffe Concerto’da aldık. Üzeri marshmallowlu sıcak çikolata tavsiye edilir.

Daha sonraki durağımız ise Piccadilly’deki Fortnum&Mason oldu. Benim gibi çay severseniz bu mağazaya bayılacaksınız. Çok katlı bu mağazada çay çeşitleri arasında kararsız kalabilirsiniz. Bizim tercihimiz klasik Darjeeling ve Rose Pouchong çaylarından yana oldu. Üst katlarda ise çay takımlarından mutfak eşyalarına, kıyafetten aksesuara, parfümden sabuna birçok şey bulabilirsiniz. Akşam yemeği için ise yine bir İtalyan olan Cicchetti’yi tercih ettik. Servis ve yemekler güzel. En iyi tarafı internet var. J

Kısa tatilin son gününü ise müzelere ayırdık. British Museum ilk durağımız oldu. Burada Datça’daki antik kent Knidos’tan ve Anadolu’nun başka yerlerinden getirilmiş eserleri görebilirsiniz. Daha sonraki durağımız ise Trafalgar Meydanı’ndaki National Gallery oldu.

 

Kuru erik dolması

Çok yemek yapan biri değilim ama her zaman yemek tariflerini okurum ve farklı lezzetleri denemeyi severim. 24Kitchen’ın cep telefonumdaki uygulamasında ‘günün yemeği’ tarifinde ‘kuru erik dolması’nı görünce ekşili tatları seven biri olarak denedim. Sonuç: Güzel oldu.

Tabi bu tek başına değil, kuru patlıcan, biber dolmasının yanında çeşit olarak yapılabilir. Tarife gelince, önce sıcak suya kuru erikleri kaynatıyoruz. Şişen erikleri sudan çıkartıyor, suya pirinçleri ekliyoruz. 1-2 dakika pirinçleri kaynatıp, süzüyoruz. Daha sonra pirinçleri kıyma ile karıştırıyoruz. Ve zevkinize göre, kuru nane, kırmızı pul biler, kimyon, tuz ve karabiber ekliyoruz. Orijinal tarifte toz kişnişte vardı. Ama evde olmadığı için ben koymadım.

Tamamen karıştırılan malzemeleri eriklerin içine doldurup tencereye diziyoruz. Küçük bir tencere kullandım, tencerenin ortası boş kalıyor. Halka şeklinde doğradığımız soğanları tencerenin boş kalan ortasına koyuyoruz. Dolmaların üzerine birkaç dal maydanoz ekliyoruz. Bunların üzerine tereyağı koyuyoruz. Ağır olur derseniz zeytinyağı da kullanabilirsiniz. Et suyu ve erik pekmezi ekleyip, kısık ateşte pişiriyoruz. Çok ekşi olacağını düşünürseniz, erik pekmezini koymayabilirsiniz.
Afiyet olsun. J

 

 

Ahmed Arif'ten Leyla Erbil'e mektuplar...

Sevdiğim şairler arasında yeralan Ahmed Arif'in Leyla Erbil’e yazdığı mektuplarından ağırlıklı olarak 'karşılıksız bir aşk' olarak bahsedildi, yazıldı. Oysa mektuplarda sadece aşk yok. Ahmed Arif, sürgünde yaşadığı baskıyı da dergilere yazdığı ve sansürlenen yazılarında da bahsediyor.
O dönemdeki siyasi ortamla ilgili de fikir veriyor. Ayrıca, mektuplarda tek taraflı bir aşk olduğu doğru ama dostluk ve sevgi de var, iki edebiyatçının birbirleriyle entelektüel paylaşımları da var. Keşke Leyla Erbil’in de Ahmed Arif’e yazdığı mektuplar kaybolmamış olsaymış ve karşılıklı okuyabilseymişiz. Çünkü, bu aşkın neden karşılıksız kaldığını belki daha iyi anlardık.
Kavga da var mektuplarda, yanlış anlamalarda. Yani, herkesin yaşayabileceği duygular. Şiirlerindeki gibi sahici bu mektuplar. Düşündüğünü aynen yazmış. Bazen kızdıklarına küfürler de var.

Her satır bir dize

Sevgiyi öyle güzel anlatıyor ki… Hitapları da öyle… ‘Sevgili Canım’ bunlardan biri. Tabi sitem de yok değil. ‘Zalım Leyla’ ya da sadece ‘Merhametsiz Ömrüm’ şeklindeki hitapları bende bir sitem hissettirdi. Bir de o dönemin zor şartları… Telefon bağlatma. Mektupların ulaşıp ulaşmadığını bilememe… Kahve yokluğundan Urfa'dan Ankara'daki sevdiğine kahve gönderiyor Ahmed Arif.
Bir şair mektup yazınca her satırı bir dize gibi geliyor. ‘Burnunun üst dudağına düşen fark edilmez incecik gölgesinden öperim canım’ gibi unutulmaz tanımları da es geçmemek lazım. Bu kitabın ardından Ahmed Arif’in şiirlerini tekrar okumak ve sıraya Leyla Erbil’in kitaplarını almak lazım şimdi…

Aşk hep vardı, evlilik geç geldi



Bu fotoğraf 1917 yılında heykelin büyük ustası
77 yaşındaki Rodin ve 74 yaşındaki Rose Beuret’nin
evlilik töreninde çekilmiş.

29 Ocak 1917 tarihinde çekilmiş bir fotoğrafa bakıyorum. Simsiyah giyinmiş, yüzlerinden yorgunluk akan yaşlı insanlar oturuyor. Bir cenaze törenini andırıyor fotoğraf. Ancak bu bir cenaze değil, evlilik töreni. Heykelin büyük ustası 77 yaşındaki Rodin ve 74 yaşındaki Rose Beuret’nin evlilik törenleri. Bu fotoğrafın çekilmesinden bir ay sonra Rose, 10 ay sonra da Rodin ölmüş. Yanyana gömülmüşler. Mezarlarının başına da Düşünen Adam heykeli konulmuş.

Sabancı Müzesi’nde Rodin sergisini gezerken, rehberin Düşünen Adam, Cehennemin Kapısında, Victor Hugo gibi heykelleriyle ilgili anlattıkları kadar Rodin’in hayatının da etkileyici olduğunu düşündüm. Heykelin büyük ustası Rodin'in en önemli özelliklerinden biri de sanırım yaptığı heykelleri parçalaması, daha sonra bu parçaları başka heykellerde kullanması.

Parçala-birleştir

Parçala-birleştir yönetimiyle çalışan Rodin'in oldukça fırtınalı bir aşk hayatı da vardır. Rodin, parça parça yaşadığı bu aşklardan en sonunda Rose ile evliliğini ortaya çıkarır.

Rodin, Rose’la tanıştığında 24, Rose ise 20 yaşındadır. Rodin, ilk modeli ve sevgilisi olan Rose’dan hiç ayrılmaz. Birçok kez aldatmasına rağmen Rose, Rodin’in her zaman destekçisi olur. Ancak Rodin’in en büyük aşkı 1882’de tanıştığı Camille Claudel olur. Tanıştıklarında Rodin 42, Camille ise 18 yaşındadır. Camille, Rodin’in öğrencisi, modeli ve sevgilisi olur. İlişkileri 12 yıl sürer. Ancak Rodin, Camille’yi de aldatır. Düşes Claire de Choiseul'le birlikte olur.

Rodin'in hayatını 1912'de geçirdiği beyin kanaması değiştirir. Düşesten ayrılır. Rose'la tekrar birlikte olur ve en sonunda evlenirler. Rodin ve Rose’un evlilik töreni fotoğrafına bakarken, evlenmek için niye bu kadar beklemişler diye düşünmeden edemedim. İlk tanıştıklarında evlenmiş olsalardı, kesintilerle de olsa 54 yıl bir ilişkiyi sürdürebilirler miydi? Tabi ki bu soruların yanıtlarını bilemeyiz. Ama 54 yıl sonra ölüme bu kadar yakınken evlenen Rodin ve Rose’un arasında aşkın hep olduğunu düşündüm. Evlilik, geç geldi. Belki de gerek yoktu.

Rodin hakkında...

1840’da Paris’te doğan Rodin, 1854’te Özel Çizim ve Matematik Okulu’na yazılır ve burada heykeli keşfeder. 1857’de Güzel Sanatlar Okulu’na başvuran Rodin, heykel sınavında başarısız olur. Bunun üzerine, yaşamınını sürdürmek ve ailesine yardımcı olabilmek amacıyla Paris’te süsleme işleri yapan alçı atölyelerinde çalışır. Bu arada, heykeller yapar.

1864'te ilk atölyesini tutar. Yeteneğini herkese kanıtlamak isteyen Rodin, ilk önemli yapıtı Tunç Çağı'nı 1877'de sergiler. İnsan boyunda çıplak bir erkeğin sabah uykudan uyandığı anı gösteren çalışması beğenilse de eleştirmenler, heykelin kalıp alınarak döküldüğünü öne sürer. Bunu ağır hakaret olarak algılayan Rodin'in bu heykeli üç yıl sonra Güzel Sanatlar Yönetimi tarafından satın alınır.

Rodin daha sonra tamamlanması yıllar süren Cehennemin Kapısı siparişini alır. Rodin'in bu çalışmasını oluşturan heykellerin herbiri kendi başına adından söz ettirir. Düşünen Adam, Öpüşme gibi...

Rodin’in en önemli özelliği de yaptığı heykelleri parçalayıp, daha sonra bu parçaları başka heykellerde kullanması.

02.08.2006

Dali Dali bakma!

"Dali ile bir deli arasındaki fark nedir? Dali, deli değildir..." Bu sözler bana ait değil. Sürrealizm'in en önemli ressamlarından Dali söylüyor. Anlaşılmayı beklemeyen, yaratıcılığının farkında bir adamın sözleri.

Hep aşçı olmayı isteyen Dali, bu hayalini hiç gerçekleştiremiyor ama 68 yaşında bu hevesini resme döküyor. Ama yemek deyince tam da Dali'den beklenen illizyonlarla karşılaşıyorsunuz. Nasıl mı? Bir balığa bakarken aslında bunun bir kadın olduğu... Ya da bir tabağa baktığını sanırken aslında tabağın kenarlarından sarkan bıyıklar ve size bakan iki gözün olması gibi...

Dali ve ben... :))

1904 yılında İspanya'da doğan Dali, Madrid'te güzel sanatlar akademisinde disiplinsiz davranışları yüzünden uzaklaştırılıyor. İlk kişisel sergisini 1925'te açan Dali, 1929 yılında Luis Bunuel ile birlikte 'Endülüs Köpeği' filminin senaryosunu yazmak için Paris'e gidiyor. Paris'te, 'Her erkek bir kadınla evlenebilir fakat sadece Gala onun ruhunu iyileştirebilir' dediği Gala'ya görür görmez aşık oluyor. O zaman Sürrealist akımın öncülerinden Paul Eluard'la evli olan Gala, 1933'te Dali ile evleniyor.

'Sürrealizmin ta kendisiyim'

Bundan sonra Dali için Gala'sız bir hayat düşünülemez. Öyle ki, 'Dali bu aşktan sonra ressam olmuştur' denir. Gala, Dali'nin hem eşi hem yol göstericidir. 1948 yılında Sürrealisler grubundan atılır Dali. Belki de yüzden, 'Ben Sürrealizmin ta kendisiyim' der.

Dali, 1967'de Gala için bir şato satın alır ancak, Gala burada yanlız yaşamak ister. Bu arada Dali'nin de hayatına artık Amanda Lear girmiştir. Gala 1982'de ölünce Dali, Gala'nın hayatının son günlerini geçirdiği şatoya yerleşir ve Lear'la bir daha görüşmez. 1989 yılında 84 yaşında hayatını kaybeder.

Daha yakından tanımak için...

Sergiye gelirsek, 'İlahi Komedya', 'Sürrealizm İzleri' ve 'Gala ile Akşam Yemeği' adıyla üç bölümden oluşuyor. 1950'lerde İtalyan hükümeti, Dante'nin 700. doğum günü nedeniyle Dali'den İlahi Komedya'yı resimlemesini ister. Bu bölüm, cennet, cehennem ve araftan oluşuyor. Cehennemde açgözlü, riyakar gibi kötüler cezasını çekiyor. Cennette ise melekler bildiğimiz gibi güzel değil.

Dali'nin resimlerinde 'beni ben yapan' dediği Gala'dan izler var. Bir de Papa'ya bağlılığı... Örneğin, 1971 yılında yaptığı 12 adet litografinin hepsinin altında Papa'nın eteğine tutunmuş bir adam görürüz.

Kısacası, Dali'yi daha yakından tanımak için gidin sergiyi görün derim... Tophane-i Amire'deki sergi 26 Şubat'a kadar gezilebilir.

10/01/2012

Kayıp demiryolu



Yolculuk denilince aklıma en son gelen ama her seferinde de çok keyifli olduğunu düşündüğüm trenler... Uzun yol planlarımın baş kahramanı... Türk filmelerinin, acıklı türkülerin ayrılık ve gurbet temalarının vazgeçilmezi... Hepimizin hayatında bir şekilde yer almıştır tren ve tren yolları... Trenlere ve tren yolculuklarına böyle duygusal bakarken, aslında trenlerin başka misyonları da olduğunu da hatırladım 'Kayıp Demiryolu'nu duyunca.

1914-1916 yılları arasında İstanbul'da Kağıthane-Kemerburgaz-Ağaçlı-Çiftalan arasında yapılan ancak, sonraki yıllarda izi kaybolan demiryolundan bahsediyorum. Tren yolculuğu sevgime tarih karışınca güneşli bir eylül sabahında 'Kayıp Demiryolu'nun izinden gitmeye karar verdim.

İstanbul karanlıklar içinde

Bu geziden aklımda kalanlara gelince, 1. Dünya Savaşı yılları... İstanbul karanlıklar içinde. Çünkü, şehirde kömür yok. Hayati önemdeki kömür, asker sevkiyatı yapan vapurların yanı sıra İstanbul'un elektrik ihtiyacı için kullanılıyor. Yani, bugünkü Santral İstanbul (Silahtarağa Termik Santrali) olarak bildiğimiz yer, şehrin elektrik ihtiyacını karşılıyor (1980'lere kadar da bu işlevini sürdürüyor).

Kayıp demiryolundan arta kalan tren rayları
Kağıthane Belediyesi'nin bahçesinde sergileniyor.

O dönem İstanbul'a kömür, İngiltere ve Zongultak'tan gemilerle sağlanıyor. Ancak, Çanakkale Boğazı kapalı, Zongultak'tan gelen gemiler de Ruslar tarafından batırılıyor. Kömür sevkıyatı durunca İstanbul elektriksiz, vapurlar çalışmıyor. Karadeniz kıyılarında Kilyos-Çiftalan bölgesindeki linyitin taşkömürü ile karıştırılıp kullanılabileceği düşünülünce, Silahtarağa Santrali ve Çiftalan arasına demiryolu döşenmesine karar veriliyor.

62 kilometrelik hat

Demiryoluyla Enver Paşa ilgileniyor. Hatta bu nedenle demiryolunun Kağıthane'deki ilk durağının adı da Enver Paşa olmuş. Demiryolu için malzemeler Almanya'dan getiriliyor. Ve 1914-1916 yılları arasında 62 kilometrelik bu hat döşeniyor. Enver Paşa, demiryolunun yapım çalışmalarını fotoğraflaması için subaylardan Hasan Mukadder Dölen'i görevlendiriyor.
İşte, demiryolunun gün yüzüne çıkması da Hasan Mukadder Dölen'in çektiği fotoğrafların peşinden giden torunu Prof. Dr. Emre Dölen sayesinde oluyor. Demiryoluna ait ray parçaları ve bazı kilometre taşları şu anda Kağıthane Belediyesi'nin bahçesinde sergileniyor. Ancak, diğer parçalara ulaşılamıyor.
1920 yılından sonra linyit kömürünün kullanılmamasıyla birlikte bu demiryolunun da işlevi kalmıyor. 2. Dünya Savaşı'nda kısa bir süre askeri sevkiyatlar için kullanılıyor. 1950'lerde ise hat tamamen sökülüyor, demiryolu tamamen kayboluyor.

Tren bekleyen...

Kağıthane'deki durağın yerinde şimdilerde bir meydan, demiryolunun Kemerburgaz'daki Eğri Kemer'in altından geçtiği yerde ise bir fabrika var. Çiftalan Köyü'nde ise demiryolundan hiç bir iz kalm

amış. Ancak, Çiftalan durağı olduğu tahmin edilen yerde mandaların dinleniyor olduklarını görünce, 'Genlerinde var herhalde, tren geçmesini bekliyorlar' demek geldi içimden...
07/10/2011

Huzur evinden tweet atmak...

'Biz huzur evinden tweet atacak ilk nesil miyiz?' diye bir cümle kalmış aklımda. Kimin yazdığını hatırlamıyorum. Ama düşününce, huzurevine gidecek yaşa geldiğimizde, hafızada herhangi bir sorun yoksa, atılacak tweet'lerin çok da eğlenceli olacağını sanmıyorum. Malum, ağırlıklı olarak yaşlılık olacak tweet'lerin konusu.

Çok değil, bundan 5-6 yıl önce işe yeni başlamış bir arkadaşım, sohbet sırasında bana, "Nasıl yani, sen işe başladığında internet yok muydu?" diye sormuştu. O soruyu sorduğunda benim çok değil, yaklaşık 10 yıl olmuştu işe başlamam. Bundan 5 yıl sonra da, "Twitter, Facebook yokken ne yapıyordunuz?" diye sorarlarsa şaşırmayın.

Zamanın hızlı akmadığı yıllar...

Bunları düşünürken Facebook'ta bir arkadaşımın paylaştığı '80'lerde çocuk olmak' videosunu izledim. Zamanın hızlı akmadığı yıllardı...

Facebook yoktu, internet bile yoktu. Hatıra defterleri vardı. O defterlerdeki yazıların çoğu, "Bana kalbin kadar temiz bu sayfayı ayırdığın için..." diye başlardı. Sonra bir şiirle, maniyle biterdi. Mektup yazılırdı... Bayramlarda ise kart atırdı. O kartların koleksiyonu bile yapılırdı. Şimdi ise bayramlaşmalar toplu olarak gönderilen e-mail ya da cep mesajıyla yapılıyor. Okunduktan sonra siliniyor.

Bayramlarda mahallenin çocukları toplanır, şeker toplamaya çıkardı. Amaç, şeker değil, eğlenceydi aslında. Okula siyah önlüklerle giderdik. (Şimdiki çocuklar renkli önlüklerle gidiyor. Değişmiş olması iyi.) Televizyonda en sevdiğimiz dizilerden biri konuşan araba Kara Şimşek'ti. Ayrıca, uzaydan gelmiş ve bir ailenin evinde yaşayan Alf'i unutmak olmaz.

Televizyonlar öyle 24 saat yayın yapmazdı. Dolayısıyla, sokakta oynayacak daha çok vakit bulurduk. Bu listeyi uzatmak mümkün...

Teknolojinin bu kadar hızlı değiştiği bu dönemde, cep telefonsuz, internetsiz yapamıyoruz. Bir kaç yıl sonra ise şu andaki cep telefonlarını basit, bilgisayarları ise yavaş bulacağız gibi geliyor...

03/11/2011